Türkiye’den İngiltere’ye gidenlere tavsiyemiz yanınızda İngiltere Sterlini götürmenizdir. Çünkü diğer para birimleri (Dolar ve Euro gibi) çok düşük kurdan işlem görmektedirler. İngiltere’de ulusal ve yabancı bankaların dışında vatandaşlara finans hizmeti veren pek çok kuruluş vardır. Kredi veren kuruluşlar, yatırım kurumları, sigorta şirketleri, postaneler, büyük mağazalar hatta süpermarketler ve hizmet şirketleri bile finans hizmetleri sunmaktadır. Finans sektöründe bu kadar büyük bir yoğunluğun yaşandığı İngiltere’de bu kuruluşlar müşteri çekebilmek için birbirleriyle şiddetli bir rekabet içerisindedirler. Londra Avrupa’nın en önemli para piyasasıdır ve dünyada da üçüncü sırada yer almaktadır. İlk sıralar New York ve Tokyo’ya aittir. Ancak İngiltere Euro’ya geçmemekte daha fazla direnirse dünya piyasalarındaki bu konumunu kaybedeceğine dair endişeler yaşanmaktadır. İngiltere’nin 1998 yılında kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasılası 18.950 Amerikan Doları idi. Bu da yaşam seviyesinin Türkiye’ye göre ne kadar üst seviyelerde olduğunun acı bir kanıtıdır. Çalışanların ücretlerinden gelir vergisi, sosyal güvenlik primleri ve diğer katkı payları kesilmektedir. Bu kesintiler brüt ücretin %30’una denk gelmektedir. Son yıllarda vergi oranlarında artışlar meydana gelmiştir. Ancak yine de diğer Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında vergi oranları İngiltere’de çok daha düşüktür. Özellikle de gelir vergileri. Son yıllarda dünyada ekonomik koşulların iyice güçleşmesiyle enflasyon oldukça artmıştır. Bu durum elbette ki tüm dünya ülkelerini etkilediği gibi İngiltere’yi de etkilemiştir.

 

İngiltere bugün Avrupa’nın en pahalı ülkelerinden bir tanesidir. Ve Londra da dünyanın en pahalı şehirlerinden birisidir. Kredi almak İngilizlerin yaşamlarının adeta bir parçası olmuştur. Şirketler, bankalar ve finans kuruluşları insanlara kredi vermek için kuyruklar oluşturmaktadır. Artık hiç kimse yanında yüklü miktarda nakit para taşımamaktadır. Kredi kartları nakit paranın yerini almıştır. İstatistiklere bakıldığında tüm alımların %75’inin kredi kartları ile gerçekleştiği görülmektedir. Bugün İngilizlerin toplam kredi kartı borçları 16 milyar sterlin civarındadır. İngiltere’de maddi olarak ayakta kalabilmeniz cüzdanınızdaki kartlarınızın sayısına bağlıdır. Bugün en çok kullanılan kartlar sırasıyla kredi kartları, bankamatik kartları, çeklerin garanti kartları, mağaza kartları, taksit kartları, master kartları dır. İngiltere finans sektöründe ABD’yi örnek almaktadır. ABD gibi piyasada nakit kullanımını azaltıp insanları kredi kartı kullanmaya yöneltmektedir. İngiltere’de finans hizmetleri biraz düzensizdir. Ve finans kuruluşları Batı Avrupa’nın en kalitesiz hizmetlerini vermektedirler. Kendine güvenen herkes kendini yatırım uzmanı olarak ilan etmekte ve danışmanlık hizmeti vermek için astronomik ücretler ve kredi sağladıkları takdirde yüksek faizler talep etmektedirler.

 

Bugün İngiltere Avrupa’nın en soyguncu finans piyasası olarak anılmaktadır. Finans kuruluşları her yıl küçük yatırımcıların sırtından 500 milyon pound kazanmaktadırlar. Bu yüzden bireysel olarak yatırım yapmak ve kredi almak adeta Afrika ormanlarının içinde kaybolmaya benzer. Etrafınız yamyam finans kurumlarıyla sarılmıştır. Hepsi birikimlerinize sahip olmak için heyecanla beklemektedirler. Finansal hizmet almayı planlıyorsanız örneğin ev kredisi veya araba kredisi almak isteyebilirsiniz, bunun için piyasayı çok iyi araştırın. En düşük faizle kredi veren kurumdan almaya çalışın. Tüm hizmet ücretlerine, işlem ücretlerine iyice göz gezdirmeden sözleşmeyi imzalamayın. Unutmayın ki bankalar kara kaşınız kara gözünüz için size kredi vermiyor tek istedikleri ilerki zamanlarda sizden bol bol para kazanabilmek. Bunun için minimum faizler ödeyerek maksimum getiri elde etmeye çalışın. Alacağınız yatırım danışmanlığında danışmanınızın profesyonel olmasına dikkat edin çünkü yapabileceği en ufak bir hata sizin büyük maddi zararlara uğramanıza yol açabilir.

 

İngiltere’ye yerleşme veya çalışma amaçlı gidiyorsanız, İngiltere’ye adım attığınız andan itibaren yanınızda yeterince nakit para, kredi kartı, yemek kuponu, jeton, çek karnesi, euro, mücevher vs gibi kıymetli eşyalar bulundurun ki maddi herhangi bir sıkıntı ile karşılaşmayasınız. Ancak yine de çok fazla nakit ile dolaşmamaya özen gösterin. İngiltere’de bulunduğunuz süre boyunca size en çok faydayı kredi kartlarının sağlayacağını unutmayın. Bankacılık National Westmister, Barclays, Lloyds, TSB, HSBC, Abbey Natinal, Bank of Scotland. Royal Bank of Scotland ve Co-operative Bank İngiltere’nin önde gelen bankalarıdır ve İngiltere genelinde bir çok yerde şubeleri bulunmaktadır. First Direct, Smile ve Girobank, şubesi bulunmayan ancak müşterilerine 24 saat telefon bankacılığı hizmeti sunan bankalardır.

 

İngiltere’deki bankalar özel müşterilerine ücretsiz bankacılık hizmetleri ve finans hizmetleri sunmaktadır. Yurtdışına sık sık seyahat ediyorsanız bankanızın avantajlarından faydalanabilirsiniz. Banka bulunmayan küçük kasaba ve köylerde bankacılık işlemleri postanelerden gerçekleştirilir. Ayrıca bankalar tarafından gerçekleştirilen tüm hizmetler “Building Societies” (ev kredisi veren kuruluşlar) tarafından da gerçekleştirilir. İngiltere’deki bankalarda açtırdığınız mevduat hesapları İngiltere Merkez Bankası’nın Mevduat Koruma Fonunun güvencesi altındadır. Bankanızın iflas etmesi durumunda 20.000 sterline kadar olan tüm mevduatlarınızın %90 ı geri ödenir. Bu 20.000 sterlin limitinden dolayı birikimlerinizi tek bir bankada değil de birkaç bankaya paylaştırmanızı tavsiye ederiz. Building Society Türkçe karşılığı “Ev Kredisi Sağlayan Kurum” olan bu kuruluşlar, halkın ev sahibi olabilmesine yardımcı olmak amaçlı kurulmuşlardır ve 1775 yılından bu yana faaliyet göstermektedirler. 1987 yılından bu yana ise bu kuruluşlar ev kredisi vermenin yanısıra diğer bankacılık hizmetlerini de gerçekleştirmektedirler. Bu nedenler bankalar ve "Building Society" 'ler arasında sıkı bir rekabet yaşanmaktadır. Son yıllarda "Building Society" sayısında bir düşüş yaşanmıştır ve bu kuruluşların çoğu bankaya dönüşmüştür. Halifax, İngiltere'nin en büyük "Building Society"'lerinden biridir. Bugün "Building Society"'ler da bir bankanın verebileceği tüm hizmetleri vermektedir. Bu kuruluşlarda da vadeli ve vadesiz hesap açtırabilir, çek bozdurabilir, bankamatik ve kredi kartlarından faydalanabilir, sigorta yaptırabilir ve seyahat hizmeti alabilirsiniz.

 

İngiltere'de Hesap Açtırmak Türklerin karşılaştığı en ciddi problemlerden biri de İngiltere'de bir bankada hesap açtırmaktır. Kucağınızda onbinlerce sterlinle gitseniz bile, bankalar hesap açmak için sizi aylarca süründürebilir. Hesap açmak için İngiltere'de 1 yıldan daha uzun süre kalacağınızı ispatlamak, kaldığınız yerde adınıza gelen elektrik-su-telefon veya doğalgaz faturası orijinalini vermek ve biraz da dua etmek zorundasınız. Bir banka şubesi size hesap açmaz ise başka banka ve şubeleri denemelisiniz. Öğrenci iseniz, okulunuzla konuşup hesap açtırmakta yardım isteyebilirsiniz. Tanınmış Türk işadamlarından da yardım alabilirsiniz. Banka hesabı ve kredi geçmişi temiz herhangi birinin size referans vermesi de işe yarayabilir. Bazen hesap açılması aylar sürebilir. Buna karşı hazırlıklı olmalısınız.

 

İngiltere'de 2 tür banka hesabı vardır:

1- Saving Account (Tasarruf Hesabı)

2- Current Account (Vadesiz hesap)

 

Saving account yani tasarruf hesabı açmak diğer hesabı açmaya nazaran daha kolaydır. Saving Account, genelde çocuk yaştakilere, yaşlılara ve çalışmayanlara açılan, hiç bir kredibilitesi ve özelliği olmayan hesaptır. Size sadece hesabınızdan para çekebilmeniz için bir debit card (Bankamatik kartı) verilir. Hesabınıza para yatırır, her ay hesabınızda işleyen para için faiz alır ve istediğiniz zaman bankamatik kartınızla hesabınızdaki paranın bir kısmını veya tamamını çekersiniz. Current Account açmak biraz daha zordur. Bu hesabın en önemli özelliği, bankanın sizi kredibiliteli müşteri olarak görmesidir. Bir kaç ay sonra hesabınız işlemeye başlayınca bankadan kişisel kredi hatta ev kredisi dahi çekebilirsiniz. Banka hesap açılır açılmaz size çek garanti kartı (ki bu kart ile yazacağınız çeklerin karşılıkları garanti edilmektedir), kredi kartı, çek karnesi vermektedir. Bunlar sizin İngiltere'deki kredili yaşama ilk adımlarınız olacaktır. Tasarruf Hesapları Birikimlerinizi uzun vadeli bir mevduat hesabında veya yatırımda değerlendirme kararı almışsanız aceleci davranmamanızı öneriyoruz. Tüm bankaların ve finans kurumlarının sıkı bir araştırmasını yaparak en yüksek getiriyi alabileceğiniz kurumu tercih edin. Bankalar ve finans kurumları müşterilerine her gün yeni tasarruf hesabı çeşitleri sunmaktadır.

 

İngiltere bankalarının düşük mevduatlara uyguladıkları faizler yıllık %1 veya bilemediniz yıllık %2 civarındadır.. Türkiye'de %90 faiz oranlarını bile görmüş biri için bu oran size akıl almaz gelecektir. Bankamatik Kartları İngiltere'de herhangi bir bankanın bankamatik kartını kullanarak diğer herhangi bir bankanın ATM makinesinden para çekebilirsiniz. 4 yıl önce bankalar kendi aralarında anlaşarak müşterilerine bu kolaylığı vermişlerdir. Kredi Kartları Banka'da CURRENT ACCOUNT sahibi olanlara, kefil, senet veya maaş bordrosu sorulmadan verilmektedir. Başlangıç kredi limiti genelde 1000 Sterlin civarındadır. İngiltere’de bankaların ve finans kurumlarının büyük bir kısmının kredi kartları vardır. İngiltere’de kullanılan kredi kartları VISA, Mastercard ve Access’dir. Kredi kartlarının popülerliğinin son yıllarda giderek artmasıyla American Express’de 1995 yılında bir kredi kartı piyasaya sürmüştür. Kredi kartları uzun vadeli kredi almak için kullanışlı değildir. Ancak 1 yıldan az süreli ve düşük meblağlı krediler için banka kredisi almaktan daha mantıklıdır. Yabancı Kartlar Türkiye'den götüreceğiniz kredi kartını İngiltere'de kullanabilirsiniz. Ancak Sterlin cinsinden yaptığınız harcamayı Türkiye'de geri öderken bankanıza komisyon ödemek durumunda kalabilirsiniz.

 

Overdraft

İngiltere’de banka hesabınızın bakiyesinden fazla para çekme isteği için “overdraft” terimi kullanılır. Overdraft krediden farklı bir uygulamadır. İnsanlar daha düşük rakamlar için kredi başvurusu yapmak yerine faizle para çekmeyi daha çok tercih ederler. Overdraft yapmak isterseniz bunun için bankadan onay almanız gerekmektedir. Genelde bankaların çoğu 200-250 sterline kadar olan talepleri otomatik olarak kabul etmektedirler. Overdraft, hesabınızda para yokken acil para kullanma şansı vermektedir. Kişisel Kredi Almak İngiliz bankasında "Current Account" hesabınız varsa ve bu hesabınız iyi kötü işliyor yani hesabınıza ara sıra para yatıyorsa ve kredi geçmişinizde borçlarınıza sadık biri iseniz, bankanız size kredi vermek için adeta sizi çıldırtacaktır. Kaldığınız adrese mektuplar gönderecek bankaya her gidişinizde kredi isteyip istemediğiniz sorulacaktır. Bugün İngiltere'de bankaların en önemli sorunu kredi verecek kişi bulamamalarıdır. Rekabet öylesine büyüktür ki bankalar kredi vermek için adeta müşteri avına çıkmıştır. Bankalardan kredi almak istiyorsanız en düşük faizle kredi veren bankayı araştırmalısınız. İngiltere’de kredi faizleri son derece yüksek seviyelerdedir ve kredi talep eden kişiye, kredinin süresine en önemlisi de kredinin garantili veya garantisiz olmasına göre değişmektedir. Garantili krediler çok daha ucuza mal olmaktadır. Örneğin kredinizi geri ödeyemediğiniz takdirde bir malınızı ipotek olarak gösterebiliyorsanız veya bir kefiliniz varsa çok daha düşük faizle kredi alabilirsiniz. Ancak yine de kredi alırken evinizi ipotek etmemenizi tavsiye ediyoruz. Çünkü en ufak bir sıkıntıya düşüp bir iki taksiti bile ödeyemeseniz eviniz elinizden gidebilir. Eğer kredi ile araba almayı planlıyorsanız en uygun kredileri yine bankalar vermektedir. Krediler için sabit veya değişken faiz oranları geçerlidir. İsterseniz sabit faizle ya da değişken faizle kredi alabilirsiniz. Sabit faizle kredi aldığınız takdirde piyasadaki faiz oranları ne kadar değişirse değişsin sizin ödediğiniz faiz hep sabit kalacaktır. Bunun avantajı büyüktür. Ancak dezavantajı bazen piyasanın faiz oranlarının sizin ödediğiniz faizden düşük olabilmesidir. Değişken faizli kredilerde ise borçlunun ödediği faizler ekonominin durumuna göre değişir.

 

Bankaların ve ev kredisi veren kuruluşların dışında kredi temin edebileceğiniz daha pek çok kaynak bulunmaktadır. Son yıllarda ülkede binlerce finans kuruluşu kredi verme işine soyulmuştur. Rekabet öylesine büyüktür ki, kapı kapı dolaşıp kredi pazarlaması yapan hatta rastgele telefon açan kredi kuruluşları bile vardır. Öğrenci iseniz ve İngiltere'de Current Account'unuz varsa, o zaman İngiltere'de 5 yıl vadeli bir kredi alıp, İngiltere'de master yapmayı düşünebilirsiniz. Ya da Türkiye'ye yüklü para ile dönüp kendinize son model bir araba alabilir, borcunuzu da küçük taksitlerle ödeyebilirsiniz. Hatta biraz sıkı iseniz, ev kredisi alıp, öğrenci iken oturduğunuz evin sahibi olabilir, bankaya kredi borcunuzu da kira öder gibi geri ödersiniz. Örnek Kredi Geri Ödemesi Bankadan alınan 10,000 Sterlin krediyi 5 yılda her ay ortalama 220 Sterlin ödersiniz. Kredi Değerlendirme Kuruluşları Bugünün finans dünyasında kredi alabilmeniz veya alacağınız kredinin miktarı faiz oranı sizin İngiltere'deki kredi geçmişinize bağlıdır. İngiltere'ye yeni gelmiş biriyseniz, işiniz biraz zor. Finans dünyasının sizi tanıması için biraz zamana ihtiyacınız olacaktır. 3–5 ay gibi bir zaman sizin için çok uzun bir süreç olabilir ancak finans dünyası için çok kısa bir zaman olabilir. Bu süre içinde sizin borçlarınıza ne kadar sadık biri olduğunuzu anlamaya çalışacaklardır.

 

Finans kurumlarının pek çoğu daha başka krediler alıp almadığınız konusunda araştırma yapacaktır. İngiltere’ye yeni gelmiş ve kredi talebinde bulunmuşsanız, bazı kredi kuruluşları daha önce yaşadığınız ülkeden sizin hakkınızda bilgi temin etmeye çalışabilir ancak Türkiye'den bir bilgi edinmenin ne kadar süreceğini tahmin ederseniz, bunun pek işlemeyeceğini anlayabilirsiniz. İngiltere'de finans adına yapacağınız her şey bir başka deyişle aldığınız her nefes kayıt altına alınmaktadır. Cep telefonu alımından, ev kiralamaya; banka hesabı açmaktan, oto alımına ve bir işe girmeye kadar her şey 3 özel Kredi Değerlendirme Kuruluşu tarafından kayıt altında tutulur. Bankalar ve finans kuruluşları kredi talebinde bulunan kişilerin maddi durumlarının ve sicillerinin araştırılması amacıyla kredi değerlendirme kuruluşlarından hizmet alırlar. İngiltere’de aldığınız bir krediyi ödememişseniz veya kötü bir siciliniz varsa kredi değerlendirme kuruluşları bunu derhal tespit edecek ve kredi talepleriniz sonsuza dek geri çevrilecektir. Kredi talebinizin kabul edilmesinde rol oynayan başlıca faktörler, yaşınız, mesleğiniz, medeni durumunuz, ne kadar zamandır aynı yerde çalıştığınız, yaşadığınız yer, ev sahibi olup olmadığınız ve diğer bankalara borcunuz olup olmadığı vs.dir. Örneğin kiraladığınız evde elektrik borcunu 1 ay geç ödemeniz bile aylar sonra karşınıza bankadan kredi isterken sorun olarak çıkacaktır.