İngiltere’deki okullar, devlet okulları ve özel okullar olmak üzere ikiye ayrılır. Özel okullar tüm dünyada büyük bir üne sahiptir. Hatta Türkiye’de de İngiltere’de öğrenim görme hayalleri kuran pek çok genç insan vardır. Buna karşılık devlet okullarının eğitim kalitesi biraz daha düşüktür. İngiltere’de eğitim 5–16 yaş arasındaki çocuklar için zorunludur. Buna Tüm İngiliz vatandaşları, İngiltere’ye yerleşmiş kimselerin çocukları ve İngiltere’de bir yıl veya daha uzun süreli yaşamayı planlayan kimselerin çocukları da dâhildir. Devlet okulları tamamen ücretsizdir ve İngiltere’deki öğrencilerin %90’ı bu okullara devam etmektedir. Geriye kalan %10’luk kesim ise özel okulları tercih etmektedir. İngiltere’de 2500 adet özel okul bulunmaktadır. Bunların arasında Amerikan kolejleri ve yabancı eğitim veren okullar da vardır. Öğrencilerin %80’ i 16 yaşından sonra okullarında kalmayı seçerler. Geriye kalan ısım da daha yüksek bir öğretim kurumuna devam etmeyi seçer.
Devlet okulları gündüzleri devam edilen ve karma eğitim uygulayan okullardır. Bazı devlet okulları yatılı öğrenci de kabul etmektedir. Özel okullar ise hem gündüz eğitim verip hem de yatılı öğrenci de kabul edebilmektedirler. Yatılı okullarda genelde karma eğitime rastlanmaz. Genelde liseler ya kız liseleri ya da erkek liseleri şeklindedir. Ancak karma eğitim uygulayan ilk ve ortaokullar vardır. İngiltere’de ikamet eden yabancıların çocuklarının devlet okuluna kabul edilip edilmemeleri tamamen oturma izinlerinin kategorisine ve süresine bağlıdır. İngiltere’ye yasal olarak göç eden veya çalışma izni olan Türk aileler çocuklarını devlet okullarına gönderebilirler. Ancak çalışma ve oturma izni olmayan Türk aileler, çocuklarını sadece özel okullara gönderme şansına sahiptir.
Son yıllarda yapılan pek çok araştırmaya göre İngiltere eğitim bakımından diğer önde gelen ülkelerin gerisinde kalmaktadır. Özellikle de fen ve matematik konusunda. İngiltere’de mesleki eğitim ve öğretim açısından adeta bir kıtlık yaşanmaktadır ve eğitim standartları endüstriyel alanda gelişmiş ülkelere (örneğin Almanya ve Japonya) nazaran çok daha düşüktür. World Economic Forum (Dünya Ekonomi Zirvesi) den elde edilen bilgilere göre 1997 yılında İngiltere ilk ve orta dereceli okullarındaki eğitim kalitesi açısından 53 dünya ülkesi arasında ancak 32. sırada yer almayı başarabilmiştir.
Standartlar
Birleşik Krallık’ta devlet okulları, LEA (Yerel Eğitim Müdürlükleri) tarafından denetlenen ve ücretsiz eğitim veren okullardır. Finansmanları devletin ve belediyelerin topladığı vergilerden karşılanır.
İngiltere’de 39, Galler’de ise 8 LEA faaliyet göstermektedir. Genelde her ilin ayrı bir LEA’sı bulunmaktadır. Büyük şehirlerde ise bazı ilçelerin ayrı LEA’sı olabilir. Tüm devlet okullarında okulun bir yönetim kadrosu, okul aile birliği, okul müdürü ve öğretmenler bulunmaktadır. Devlet okullarının yönetim kadroları LEA’lar tarafından atanır. İskoçya’da ise öğrenci velileri okul yönetimine katılabilmektedir. Ayrıca bazı okullarda PTA denilen “Öğrenci ve Öğretmen Birliği” bulunmaktadır.
İngiltere’de elbette ki mükemmel eğitim veren dünyanın en ünlü okulları bulunmaktadır. Ancak bu yine de ingiltere’de cehaletin olmadığının veya tüm vatandaşların çok iyi bir eğitim aldığının göstergesi olamaz. Aynı Türkiye gibidir. Türkiye’de de pek çok iyi okul vardır. Robert Kolej’ler, Alman Liseleri, Galatasaray Lisesi vs. Ancak tüm öğrencilerin kaçta kaçı bu okullara gidebilmektedir ki? İşte İngiltere’de de kırsal kesimde ve daha az gelişmiş bölgelerde okullar ve eğitim sistemi oldukça yetersizdir.
Bugün ingiltere’de okuma yazma bilmeyen 2 milyon insan yaşamaktadır. Ayrıca kırsal kesimde yaşayanların da okuma yazma seviyeleri ancak ilkokul düzeyinde kalabilmiştir. Bu kesimlerde okullar öğrencileri motive edecek veya üniversiteye girmeye teşvik edecek kadar yeterli değillerdir. Özet olarak İngiltere’de çok iyi okullar da vardır, çok kötü okullar da ve bunların arasındaki uçurum her geçen gün biraz daha büyümektedir. Bu nedenle çocuğunuzu okula yazdırırken çok titiz davranmalısınız. Kötü bir okul çocuğunuzun tüm geleceğine mal olabilir.
İngiltere’de devlet okulları üç çeşittir. GM okulları, İl okulları ve Gönüllü yardım okullarıdır.
GM Okulları: 1988 eğitim reformu, ilk ve orta dereceli okullara LEA’ların denetiminden çıkarak bağımsız olarak hareket etme özgürlüğü getirdi. LEA’nın denetiminden çıkan bu okullar GM statüsü kazandı. Bu okullarda kararlar yönetim kadrosu ve veliler tarafından alınmaktadır. Gm okulları bağımsızdır ve finansmanlarını merkezi hükümet karşılar. Merkezi hükümetin her bir GM okuluna ayırdığı bütçe okulun öğrenci sayısına göre değişmektedir. Okul merkezi hükümetten toplu bir ödenek alır ve bu ödeneği bağımsız olarak kendi kararları doğrultusunda harcar. Ayrıca personel alımlarını da okul bağımsız olarak gerçekleştirmektedir. Bir önceki hükümet GM okullarını oldukça benimsemiştir. Hatta GM okullarına ayırdığı bütçeyi arttırarak tüm okulları GM statüsüne geçmeleri için teşvik etmektedir.
Diğer Okullar: Gönüllü yardım okulları ve diğer gönüllü okular LEA ve diğer gönüllü kimseler veya dernekler tarafından finanse edilen ilk ve orta dereceli okullardır. Gönüllü yardım okullarının diğer okullardan farkı bu okullara bazı derneklerin veya kilisenin de yardım ediyor olmasıdır. Okullun ismimde “C of E” ( İngiliz Kilisesi) veya Katolik kelimesi yer alıyorsa bunlar muhtemelen kilise tarafından desteklenen okullardır. İl okulları ise yalnızca LEA tarafından finanse edilen ilk ve orta dereceli okullardır.
İngiltere’deki devlet okulları aşağıdaki kategorilere ayrılmışlardır.
Kreşler: 4 yaşına kadar Anaokulu: 4–5 yaşları arası İlkokul 5–11 yaşları arası Ortaokul 11–16 yaşları arası Meslek Edindirme ve Üniversite Öncesi: 16-19 yaşları arası
İngiltere’ye giden Türklere şunu tavsiye ediyoruz. Eğer İngiltere’de uzun süre kalacaksınız ve çocuğunuz yeterli derecede İngilizce bilmiyorsa onu gelir gelmez yazdırmayın. Bırakın ilk bir sene okula gitmesin. İngiltere’yi, tanısın, gezsin biraz çevreye uyum sağlasın, biraz çevredekilerle İngilizce konuşup İngilizcesini geliştirsin. Çünkü İngilizcesi yeterli olmayan çocuklar okulda çok büyük uyum sorunları yaşamakta ve derslerinde başarısız olmaktadırlar. Ancak İngilizcesi yeterliyse zaman kaybetmesine gerek yoktur.
Kayıtlar
Okulların kayıt işlemleri hakkında bilgi alabilmek için okul müdürünü veya LEA yetkililerini arayabilirsiniz. Kayıt işlemlerini önceden yaptırmaya özen gösterin ki sonradan iki ayağınız bir pabuca girmesin. Tüm okullar çocukların okul açılırken okula başlamasını tavsiye ederler. Dönemin ortasında kayıt olan çocuklar hem pek çok deresi kaçırmış olacak hem de adapte olabilmeleri için çok çalışmak zorunda kalacaklardır. İngiltere ve Galler’de eğitim-öğretim yılı Eylülde başlar ve temmuzda sona erer. İskoçya’da ise Ağustos ortalarında başlar ve haziranda sona erer. Kuzey İrlanda’da ise eylülde başlar ve haziranda sona erer. Yerel müdürlüklerden ve eğitim müdürlüğünden okul kayıtları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Dönemler&Okul Saatleri
İngiltere’de eğitim ve öğretim yılı üç dönemden oluşmaktadır. Bir yılda öğrenciler 14 hafta tatil yapabilmektedirler. Dönem ortalarında da birer haftalık tatiller bulunmaktadır. Genelde dönemler aşağıdaki şekildedir.
Güz Dönemi Eylül Başı-Aralık Ortası Dönem ortası tatili: Ekim Ayının Son Haftası Noel Tatili: Aralık ortasından ocak başına kadar
İlkbahar Dönemi Ocak İlk Pazartesi : Nisan Son Haftası Dönem ortası tatili : Şubat 3. Haftası Paskalya tatili : Nisan ortası-Mayıs ilk pazartesi
Yaz Dönemi Mayıs ilk Pazartesi - Temmuz 3. Cuması Dönem ortası tatili: Mayıs ayı son haftası Yaz tatili: Temmuz 3. haftası - Eylül ilk pazartesi
Ayrıca bazı okullar öğretmen toplantılarında veya öğretmenlere kurs verilirken tatil olabilirler. Okullar bu tatil günlerini önceden ilan ederler ki öğrenciler aileleriyle birlikte küçük tatillere çıkabilsinler. Ancak okul zamanında ailelere çocuklarını tatile götürmemelidirler. İngiliz kanunlarına göre öğrenciler ailelerinin izniyle okula en fazla iki hafta devamsızlık yapabilirler.
Öğrenciler sınavları ve önemli dersleri olduğu zamanlar devamsızlık yapmaktan kaçınmalıdırlar. Özellikle de GCSE sınavını kaçırmak gibi bir hataya asla düşmesinler. GCSE sınavı ücreti eşin olarak ödendiği için sınava girilmemesi halinde ücret yanar. Ve sonraki yıl GCSE sınavına girebilmek için de yeniden ücret ödemek zorundadır. GCSE sınavı Mayıs sonu veya haziran başı bir tarihe denk gelir. Devlet okulları sabah 09.00’da başlayıp öğleden sonra 15.30’da sona ererler. 12.00–13.00 saatleri arasında da bir saatlik bir öğle tatili vardır. Bazı ortaokullar ise 08.30’da başlayıp, 14.30’da sona ererler. Kısa bir öğle tatili yaparlar. İngiltere’de devlet okullar hafta sonuna asla ders koyamaz.
Yemek ve Üniforma
İlk ve orta dereceli okullarda öğrenciler öğle yemeklerini kantinden veya okul yemekhanesinden yemektedirler. Devlet okullarında bir öğrencinin öğle yemeği yaklaşık 2 sterline mal olmaktadır. İsteyen anne babaların öğlen tatillerinde çocuklarına öğle yemeği getirmelerine veya öğrencilerin evden yemek getirmelerine izin verilmektedir. Ayrıca annesi çalışmayan ve okula yakın oturan bir öğrenci öğle yemeklerinde eve gidebilir. Ayrıca bazı okullarda beslenme saatleri vardır. Beslenme saatlerinde öğrenciler; elma, bisküvi, cips ve süt getirebilirler.
Ayrıca maddi durumu kötü olan ailelerin çocuklarına okul ücretsiz süt ve öğle yemeği sağlamaktadır. Bu çocuklar aynı zamanda servis ücretinden ve diğer okul masraflarından muaftırlar. Ayrıca pek çok orta okulda okula bisikletle gelen öğrencilerin bisikletlerini park edebilecekleri alanlar mevcuttur.
Devlet okullarının büyük bir çoğunluğunun üniforması vardır ancak her okulun üniforma ile ilgili kuralları farklıdır. Bazılarında üniforma zorunluyken diğerlerinde öğrencilerin tercihine bırakılmıştır. Özellikle anaokulu ve ilkokullarda forma konusunda forma konusunda katı kurallar uygulanmamaktadır. Maddi durumu kötü olan ailelerin çocuklarının üniforma masrafları da genelde okul tarafından karşılanmaktadır.
Son yıllarda devlet okulları üniformaları disiplinin ve okuldan duyulan gururun bir simgesi olarak görmektedirler. Pek çok eğitimci okul formasının son derece yararlı bir uygulama olduğu görüşündedirler. Eğer okullar serbest kıyafet olmuş olsaydı maddi durumu kötü olan öğrenciler okulda pek güzel giyinemedikleri için aşağılık duygusuna kapılacaklardır.
Yüksek Öğretim
İngiltere’de liseden sonra eğitim, yüksek öğrenim ve üniversite eğitimi dışında resmi eğitim olmak üzere ikiye ayrılır. İngiltere’de üniversiteye girmek isteyenlerin A-level sınavlarında başarı sağlamaları gerekmektedir. Bu sınavda başarı sağlamak için de full-time veya part-time kurslar görürler. Yüksek öğrenim ile kastedilen üniversite öğrenimidir. İngiltere üniversiteleri ve diğer yüksek öğrenim kurumları ile dünyaca ünlüdür. Oxford ( 12.yy ) ve Cambridge ( 13 yy ) yalnız İngiltere’nin değil, tüm dünyanın sayılı üniversitelerindendir. İngiltere’de lisans eğitimi veren 89 üniversite ( 48’i eski, 41’i yeni olmak üzere), 15 İskoç eğitim kurumu bulunmaktadır. Ayrıca üniversitelere bağlı yüzlerce yüksek okul bulunmaktadır.
Üniversitelere giriş yaşı 18’dir. Üstün başarılı öğrenciler daha erken yaşlarda da üniversiteye kabul edilebilirler. Lisans eğitimi genelde 3 yıldır. 4 yıl olanları da vardır. Yabancı öğrencileri İngiltere’ye çeken en önemli faktör de budur. Diğer ülkelerde lisans eğitimi daha uzun olduğu için İngiltere’de üniversite eğitiminin daha kısa sürmesi yabancı öğrencilere son derece cazip gelmektedir. İngiltere’ye her yıl 100.000’den fazla yabancı öğrenci gelir.
OKUL ÜCRETLERİ
İngiliz ve Avrupa Birliği vatandaşlarından, üniversitelerde eğitim görebilmek için 3 bin sterlin ücret alınmaktadır. Ailesinin geliri, yıllık 23.000 sterlinden düşük olanlar %100 burslu olarak okumaktadırlar. Okul ücreti İngiliz vatandaşı olmayan Türkler için yıllık minimum 7 bin sterlinden başlamakta ve 15 bin sterline kadar çıkabilmektedir. Bu, konaklama ücreti ve diğer ücretleri kapsamaz, sadece eğitim ücretidir.
AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDEN GELEN ÖĞRENCİLER
Burslar ve öğrenim kredileri, İngiliz vatandaşı öğrencilerin yanı sıra, Avrupa Birliği ülkelerinden gelen öğrencilere ve mültecilere de verilmektedir. Avrupa Birliği öğrencileri burs konusunda İngiliz öğrenciler ile aynı haklara sahiptir. Ancak burslar yalnızca okul ücretini karşılamak amaçlı verilir. Öğrencilerin diğer masrafları düşünülmemiştir. Öğrencilerin tüm masraflarını karşılamak amacıyla verilen burslar yalnızca İngiltere’de yerleşmiş öğrencilere verilir. Bursun miktarını belirleyen faktörler karmaşıktır. Ancak genel olarak, ailesinin maddi durumu yetersiz olan öğrencilere verilmektedir.
AVRUPA BİRLİĞİ DIŞINDAKİ ÜLKELERDEN GELEN ÖĞRENCİLER
Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden gelen öğrenciler, İngiltere’deki tüm okul ve yaşam masraflarını kendileri karşılamak zorundadırlar. Ancak yüksek lisans ve master yapan yabancı öğrencilere devlet bursları ve özel burslar verilebilmektedir ve son derece az kişiye yöneliktir. Bu burslar İngiliz Hükümeti, İngiliz Konsolosluğu, üniversiteler, kolejler ve bazı kuruluşlar tarafından verilmektedir. Yabancı öğrencilere burs olanakları dünyanın 80 ülkesinde hizmet veren İngiliz Konsolosluklarından öğrenilebilir. Ancak şunu unutmayın ki burs alsanız bile bu burs tüm masraflarınız için yeterli olmayacaktır.
İngiltere’ye aileleri ile veya tek başlarına kabul edilen 16–18 yaşları arasındaki kimseler, eğitimlerini İngiltere’de devam ettirebilirler. Yabancı öğrencilerin İngiltere’deki okullara kabul edilmeleri için İngilizcelerinin yeterli düzeyde olması ve istenilen özelliklere sahip olmaları gerekmektedir. 18 yaşının üzerindeki yabancı öğrenciler ise ancak eğitim seviyelerinin, istedikleri üniversitede okuyabilmek için yeterli düzeyde olduğunuzu ve maddi imkânlarının bu eğitimi karşılayabileceğinin kanıtladıkları takdirde İngiltere’de bir üniversiteye kabul edilirler. Kanıt evraklarının hem göçmenlik bürosuna hem de başvurdukları okula gönderilmesi gerekir.
ÖĞRENCİLERİN MASRAFLARI
İngiltere’de eğitim görecek öğrencilerin, okul ücreti dışında, İngiltere’de yapacakları masraflar yaklaşık Londra’da yıllık 8.000 sterlin, diğer şehirlerde ise 6.000 sterlindir. Maddi imkânsızlıklar üniversitede okuyan pek çok öğrencinin okulu bırakarak, iş aramasına yol açmıştır. Pek çok üniversitenin mezun olacak öğrencilerine yardımcı olmak amacıyla iş bulma kulüpleri faaliyet göstermektedir. Bu kulüpler ayrıca hem çalışıp hem de okul masraflarını karşılamak isteyen öğrencilere iş imkânları araştırmaktadır. İngiltere’de eğitim gören yabancı öğrenciler, eğitimlerinin 6 aylık kısmını tamamladıktan sonra, İngiltere’nin ulusal sağlık kuruluşu NHS’den ücretsiz sağlık hizmeti almaya hak kazanırlar. 6 aydan kısa süre eğitim gören yabancı öğrenciler ise, ülkelerinin İngiltere ile karşılıklı sağlık anlaşması bulunması durumunda NHS’den ücretsiz faydalanabilirler. NHS’den faydalanma hakkı olmayan öğrencilere özel sağlık sigortası yaptırmalarını tavsiye ederiz.